بررسی فرایند طراحی معماری

  1. خانه
  2. chevron_right
  3. علمی
  4. chevron_right
  5. بررسی فرایند طراحی معماری

طراحی همان قدر به یافتن  مسئله مربوط است که به حل آن مسئله. دانستن این نکته حائز اهمیت است که مسائلی که در هر فرآیند طراحی تشخیص داده می شود نه فقط تابعی از رویکرد طراحی با تابع مدت زمان قابل استفاده نیز هست. نمونه جالب این امر توضیح ریچارد راجرز درباره طراحی مرکز پمپیدو می توان یافت راجرز می گوید که مراحل اولیه نیاز به طراحی برای انعطاف پذیری را تشخیص داد. مسئله و راه حل ها طراحی بدون چون چرا وابسته یکدیگرند هرچه بیشتر بکوشیم که مسئله طراحی را به طور مجزا مطالعه کنیم مراجعه به راه حل ها طراحی مهم تر می شود.

دو گرایش کلی در زمینه طراحی:

  • طراحی به عنوان یک اتفاق  (incident)
  • طراحی به عنوان یک فرآیند (process)

دکتر ادیبی این دو نگرش را به صورت دو رویکرد شهودی و سیستمی تعریف می نماید

مروری بر نظریات پژوهشگرانی که طراحی را یک فرآیند می دانند:

  • تیم برنن :

“کسی پروژه ای تعریف می کند ما یک کارهایی انجام می دهیم که منجر به پول می شود”   (Brenen,1990)

در طراحی معماری، اولین شکل نمایش ایده ها،ترسیم میباشد،حتی اگر از نوع نوشته های متنی باشد و چنانچه لاوسون متذکر میشود: ((معماران بدون اینکه قلم در دست داشته باشند،نمیتوانند فکر کنند.))

به استثنای بعضی مدلها همه ی نمونه های طراحی معماری را میتوان نوعی ترسیم دانست.چرا که طراحی معماری می تواند درباره ی ساختار،ارتباطات، اشکال و ترکیب فرم های فیزیکی نظر دهد.

در مراحل نخست طراحی ،معمار نمودار و طرح واره هایی را ترسیم میکند تا ایده هایش را توسعه دهد و راه حل های جدیدی را کشف کند و ارتباط منطقی بین عناصر مختلف برقرار سازد و در این مرحله به صورت مداوم ایده هایش را تغییر دهد ،چنانچه بسیاری از اساتید معماری معتقدند:

ترسیم کردن در مراحل اولیه، درک عمل رفت و برگشتی وتکرارشونده است، ایده ها در ذهن معمار وجود دارد و از طرفی او با عملکرد ها و آنچه می خواهد بدان دست یابد،آشناست.پس میتواند  با بهرگیری از تجربیات ونیاز های مطرح شده، به اشکال جدید دست یابدو آن ها را  به سوی طراحی معماری هدایت کند.

تفکرات طراحی در دهه های اخیر:

نسل اول: تحلیل و ترکیب،

نسل دوم: روش‌های مشارکتی

نسل سوم: روش‌های طرحمایه-آزمون.

————————————————————————————————

نسل اول: تحلیل و ترکیب،

  • الگو برداری از روش شناسی علوم و یافتن مسیری شفاف ،منطقی-روش های ریاضی-و قابل

تکرار و ارزیابی

  • به تدریج دانش و روش های اندازه گیری جایگزین الهام و شهود و تجربه شد
  • طراح بهتر از هرکس می داند
  • هرگونه راه حل پیش داورانه و از پیش تجربه شده مطلقا باید به دور ریخته شود؛
  • هرمساله طراحی باید به مساله های کوچکتر خرد شود و نهایتا راه حلهای جزیی که حاصل تجزیه و تحلیل علمی آن خرده مسایل است با هم ترکیب گردد.

نسل دوم: روش‌های مشارکتی

  • نقش طراح به عنوان تصمیم گیرنده اصلی را زیر سوال می برند
  • تصمیم طراحی را امری جمعی و با مشارکت استفاده کنندگان می دانند.
  • از نظر آنها طراح تنها اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیری را فراهم می کند
  • مدل فرایند جدلی: روند طراحی با دو رویکرد انجام می شود: ایجاد تنوع و تقلیل تنوع
  • این نسل به عنوان جنبش مردمی طرفداران بسیاری داشت ولی حاصل قابل توجهی که بتوان آن را شکل تازه ای از طراحی نامید به بار نیاورد.

نسل سوم: روش‌های طرحمایه-آزمون

  • بر ساختار ذهنی طراح تکیه دارند.
  • روند طراحی را به جای تحلیل-ترکیب، فرایند حدس-تحلیل یا فرضیه سازی و جستجوی راه حل می دانند. که از ذهن طراح بیرون می آید.

دو مدل طراحی در این روش وجود دارد:

  • فرایند یادگیری که استقرایی است.
  • طراحی به عنوان نمای فرضیه و آزمون که ادراکی و کیفی است.

کلمه هایی چون هوش، خلاقیت، استعداد و حافظه واژگانی هستند که در مبحث آموزش طراحی معماری به صورت فراگیر مورد استفاده قرار می گیرند.

بررسی خلاقیت

واژه ی محوری در تبین روند طراحی و آموزش خلاقانه در تمامی حوزه های طراحی به شمار می آید.بازشناسی و تعریف واژه خلاقیت می تواند به درک صحیح تر از آن و دستیابی به روندی موفق تر در فرآیند طراحی معماری منجر شود. خلاقیت از فعل خلق کردن به معنای آفریدن و به وجود آوردن اقتباس شده است. عمر فاروق در تعریف خلاقیت، آن را ارایه ی پاسخی منحصر به فرد، بهتر و مناسب تر برای مساله معرفی مینماید.

بررسی هوش

 تفکر،استدلال و حل مساله همگی پدیده هایی هستند که هوش در مراحل انجام آنها نقش محوری بر عهده دارد. بر اساس یکی از مشهورترین دسته بندی ها، انواع مختلف هوش عبارتند از:1-هوش زبانی 2-هوش منطقی-ریاضی 3-هوش و موسیقی 4-هوش فضایی 5-هوش بدنی-حرکتی 6-هوش برقرای ارتباط با دیگران 7-هوش برقراری ارتباط با خود.

.بر اساس یکی از مشهورترین دسته بندی ها، انواع مختلف هوش عبارتند از:1-هوش زبانی 2-هوش منطقی-ریاضی 3-هوش و موسیقی 4-هوش فضایی 5-هوش بدنی-حرکتی 6-هوش برقرای ارتباط با دیگران 7-هوش برقراری ارتباط با خود

 

راه کارها و شیوه کار طراحی

1- در کارهایی که از آنها آگاهی نداریم بهترین روش آن است که با احتیاط پیش برویم و از تظاهر به آفرینندگی هنرمندانه و تظاهر به شیوه تفکر طراحانه ای که فاقد آنیم بپرهیزیم.

2- برای طراحی نباید هیچگونه قانونی وضع نماییم اما با دنبال کردن صحبت باغ و باغبانی می توان باغچه ای را طراحی نمود و شرایطی ایجاد کرد که گیاهانمان برویند.پس از کاشتن باید به حال خود رهایش کرد که خودشان برویند.این کار ممکن است خیلی وقت بگیرد، در این اتفاق صبر سر چشمه هدایت و پیشرفت کار می باشد و این را باید یکی از اصول طراحی دانست که صبر و حوصله به خرج داده شود در زمان طراحی.

3- محیط مطلوب برای یک هنرمند عبارت است از کارگاهی که پراشتغال با مقدر زیادی کار و جوی دوستانه مملو از دلگرمی و انتقاد متکی به آگاهی باشد..

4- آشفتن اندیشه های آفریننده با اطلاعات خاک شده کار عبث و زیان باری است.طراح بر اساس طبیعت خاص حرفه اش ، نیاز دارد که نکات چندی بداند.اطلاعات از پیش حفظ شده تقریبا همیشه غیر قابل اتکاء بوده و اجتناب از آنها همواره توصیه می شود.طراح به این نیاز دارد که بتواند((در زمان طراحی به بهترین اطلاعات قابل دسترسی دست پیدا کند))و نیز نیاز دارد به اینکه حین استخراج اطلاعات، مبانی داوری درست و صداقت را در خود پرورش دهد.

2-7 روش زبان الگو (دهه 1980 ):

زبان الگو، نه تنها به عنوان یکرویکرد، بلکه به عنوان یک روش پاسخگو برای استفاده از نظرات کاربران در برخی از پروژه های مشارکتی مورد استفاده قرارگرفت.

این رویکرد فرصت مواجهه با الگوهایی را ایجاد می نماید که می تواند با روش های مختلف از آنها بهره جست. “یک الگو تشریح کننده مسئله ای است که بارها در محیط اتفاق می افتد و سپس راه حلی را ارائه می کند که می توان از آن بارها استفاده کرد بدون اینکه تکراری باشد. بر این مبنا تعداد زیادی از الگوهای طراحی )مشتمل بر 250 الگو( در حوزه های مختلف وجود دارند که شامل بناهایی با عملکرد های مختلف از

مقیاس های خرد تا مقیاس های بزرگ )مانند طراحی شهری و همسایگی( هستند” ) 5- 4، .( Alexander ،1977).

“زبان الگو در یک فرآیند طراحی مشارکتی می تواند متخصصان را کمک نماید تا فرآیند طراحی را سامان داده و منبع دانشی برای آنها، در خصوص ارتباطات فرمال و عملکردی با کاربران، برقرار نماید” ( 1995 ,Salama).

3-7- روش سیستماتیک و مرحله ای

روش مناسب دیگری که می تواند بار انتقال آگاهی و اطلاعات طراح را به مردم و بروز خواسته های مردم را به طراح ارتقاء دهد و همچنین طراحی را برای مردم بسیار سنگین و غیر قابل همفکری ننمایاند، روش سیستماتیک و مرحله ای است که از اطلاعات گیری و آنالیز شروع شده و با ارائه تک فضاها به صورت منفک و با ارائه اتودهای برگرفته از دیاگرام و نهایتاً توافق بر سر اصول بنیادی و نيز تصمیم گیری بر سر حذف برخی از امور درجه دوم )به نفع اصول(، به طراحی نهایی ختم می گردد.

در این فرایند به موازات پیشبرد مرحله ای طرح، دامنه های اجبار (ضوابط و مقررات)، دامنه های تخصصی حرفه ای و دامنه های ناشی از تعامل، به مرور تأثیرات خود را بر طرح نمایان می نماید.

در این مراحل علاوه بر فرایند نسبتاً آموزشی، با ارائه طرح های سه بعدی، تجسم بهره بردار در قبول یا رد طرح تقویت گشته و به مرور طرح حالت نهایی خود را تثبیت می نماید.

نتیجه گیری

1- فرایند بی پایان است.
2- هیچ فرایند لغزش ناپذیری وجود ندارد.
3- فرایند همان گونه که مستلزم حل مسائل است متضمن یافتن آنها نیز هست.
4- طراحی به ناگزیر مستلزم داوری ارزشی و ذهنی است.
5 – طراحی فعالیتی تجویزی است.
6- طراحان در بستری از نیاز به عمل کار می کنند.

مهم ترین هدف خارج کردن شاگرد از فرآیند خطی آموزش دبیرستانی قرار دادن او در محیط مشاهده، مکاشفه و خلاقیت است. آموزش پیش از دانشگاه فرآیند یک سویه انتقال دانش از معلم به متعلم است؛در حالیکه در آموزش معماری هدف تربیت معمار است.

به بیان دیگر آموزش خلاقیت تنها از طریق آموزش خلاق امکان دارد؛آموزشی فرصت طلب و هدف دار که در ارتباط دائمی و عمیق با شاگرد شکل گرفته و هیچ فرصتی را در جهت کشف استعداد و تحریک قوه ی خلاقه ی او، از دست ندهد.

Archer, L. Bruce.“Systematic Method for Designers”. Design magazine, 1963-1964.

Asimow, Morris. Introduction to Design.Prentice-Hall, 1962.

Bagnall, Jim and Koberg, Don. Universal Traveler. 2d ed., rev. Crisp Publications, 1990.

Banathy, Bela H. Designing Social Systems in a Changing World. Plenum Press, 1996.

Cross, N (2011) Design Thinking: Understanding How Designers Think and Work, Berg, Oxford and New York.

Jones, John Christopher. Design Method Vol 4. New York: John Wiley & Sons, 1992.www.e-architect.co.uk/singapore/helix_bridge.htm

American  Institute  of  Architects  (AIA)  2012.  An Architect’s  Guide  to  Integrating  Energy Modeling  in  the  Design  Process,  Energy Modeling Working Group and Building Green.

Autodesk, Press Room, Press Release & News Alert, Autodesk Enhances Sustainable Design Capabilities With Acquisitions of Ecotect and Green Building Studio Analysis Tools,http://pressreleases.autodesk.com/index.php?s=press_releases&item=433%3C%2Ftd%3E, 26 June 2008.

Bambardekar,  S.  And Poerschke,  U.,  )2009(.  The Architect as  performer  of Energy Simulation  in the  Performance  Based  Design.  Building Simulation:  Eleventh International IBPSA Conference (pp. 1306-1313).

Building Energy Software Tools Directory. (2013, FEBREAURY 13). Retrieved from U.S. Department of Energy: http://apps1.eere.energy.gov

Donn,  M.,  Selkowitz,  S.,  &  Bordass,  B.  (2010). Simulation in the Service of Design – Asking the Right  Questions.  Building Simulation 2009: Eleventh International  IBPSA  Conference, 1314–1321.

Kanters, J., Horvat, M., & Dubois, M.-C. (2012). Tools and methods used by architects for solar design.

Energy  and  Buildings. doi:10.1016/j.enbuild.2012.05.031

p.l.c, B. (2012). BP Energy Outlook 2030. London: BP.

Marsh, A.G.( 2008), Generative and Performative Design: A Challenging New Role for Modern Architects, Oxford Conference, Oxford, UK,.

Hemseth, T.  (2013). Conceptual Energy Modeling For Architecture, Planning And Design: Impact Of Using Building Performance Simulation In Early Design Stages: 13th International IBPSA Conference, Chambery, France.

Warren,  P.,  2002.  Bringing  Simulation  to Application. FaberMaunsell Ltd.

Xia,  C.,  Zhu,  Y.,  and  Lin,  B.,  2008.  Building Simulation as Assistance in the Conceptual Design. Building Simulation, v1, i1, 46-52.

تدوین : دکتر مهدیه پورهادی، دکتری معماری، دانشگاه تهران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست